الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

87

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

( * ( وَإِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّه مُخْلِصِينَ لَه الدِّينَ ) * ) . « ظلل » جمع « ظله » ( بر وزن قله ) است ، و مفسران براى آن چند معنى ذكر كرده‌اند : « راغب » در « مفردات » مىگويد : « ظله » به معنى ابرى است كه سايه مىافكند ، و غالبا در مواردى به كار مىرود كه موضوع ناخوشآيندى در كار است . بعضى نيز آن را به معنى سايبان از ماده « ظل » دانسته‌اند . بعضى نيز آن را به معنى كوه گرفته‌اند . گرچه اين معانى - در رابطه با آيه مورد بحث - تفاوت زيادى با هم ندارد ولى با توجه به اينكه در قرآن كرارا اين كلمه به معنى ابرهاى سايه افكن آمده و با توجه به اينكه تعبير غشيهم ( آنها را مىپوشاند ) تناسب بيشترى با معنى ابر دارد ، اين تفسير نزديكتر به نظر مىرسد . يعنى امواج عظيم دريا آن چنان برمىخيزد ، و اطراف آنها را احاطه مىكند كه گويى ابرى بر سر آنان سايه افكنده است ، سايه اى وحشتناك و هولانگيز . اينجا است كه انسان با تمام قدرتهاى ظاهرى كه براى خويش جلب و جذب كرده ، خود را ضعيف و ناچيز و ناتوان مىبيند ، دستش از همه جا بريده مىشود تمام وسائل عادى و مادى از كار مىافتد ، هيچ روزنه اميدى براى او باقى نمىماند جز نورى كه از درون جان او و از عمق فطرتش مىدرخشد . پرده‌هاى غفلت را كنار مىزند قلب او را روشن مىسازد ، و به او مىگويد : كسى هست كه مىتواند تو را رهايى بخشد ! همان كس كه امواج دريا فرمان او را مىبرند ، و آب و باد و خاك سرگردان او هستند . اينجا است كه توحيد خالص همه قلب او را احاطه مىكند ، و دين و آئين و پرستش را مخصوص او مىداند .